Overcast Clouds

11°C

Kołobrzeg

26 lutego 2024    |    Imieniny: Bogumił, Aleksandra, Mirosława
26 lutego 2024    
    Imieniny: Bogumił, Aleksandra, Mirosława

Redakcja: tel. 500-166-222 poczta@miastokolobrzeg.pl

Portal Miasto Kołobrzeg FBPortal Miasto Kołobrzeg na YT

Regionalny Portal Informacyjny Miasta Kołobrzeg i okolic

reklama

reklama

Strefa dopaminy: Jak działa nasz mózg i czy słowa mają moc?

DOPAMINA - PRZYJAZNA PRZESTRZEŃ PSYCHOEDUKACJI

Poprzednie Nasze spotkanie, Drogi Czytelniku, było w przeddzień Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego (10 października). Dzisiejsze wydarza się w przeddzień wyborów do Sejmu i Senatu.

Zapytasz - zapewne - a cóż wybory mają wspólnego z psychoedukacją i zdrowiem psychicznym? Najprawdopodobniejsza odpowiedź psychologów brzmiałaby: "to zależy". Spróbuję - w dalszej części artykułu - usprawiedliwić tę niejednoznaczną odpowiedź, która nie wynika z ambiwalencji i względności wiedzy jaką dysponuje naukowa psychologa. Wręcz przeciwnie owo "to zależy" ma swoje głębokie i rzetelne zakotwiczenie w naukowej, eksperymentalnie potwierdzonej wiedzy z obszaru psychologii społecznej, psychologii ewolucyjnej, poznawczej i kognitywnej.

Impulsem do dzisiejszego artykułu był wywiad przeprowadzony z profesorem Przemysławem Sadurskim, socjologiem, badaczem i wykładowcą akademickim. Przeczytałam go w ubiegłotygodniowym numerze Wysokich Obcasów. W tym wywiadzie, Sadurski dzieli się z czytelnikami wynikami badań, które wraz ze Sławomirem Sierakowskim prowadzą nt. obecności w polskiej polityce prawicowego populizmu.

Zachwycił mnie szczególnie ten fragment wywiadu, w którym badacz mówi o dojrzałości politycznej dziewczyn i chłopaków. To socjologiczne spojrzenie na dojrzałość/brak dojrzałości społecznej ma również naukowe uzasadnienie w badaniach dotyczących działania struktur poznawczych naszego mózgu, co oczywiście przekłada się na nasz sposób widzenia świata, a to z kolei ma wpływ m.in. na nasze, indywidualne poczucie szczęścia, bezpieczeństwa czy poczucie własnej wartości. Ale o tym za chwilę.  

Sadurski pisze: "Już te nastoletnie (dziewczyny) są niezwykle świadome procesów politycznych i zagrożeń, jakie niosą ze sobą rządy prawicowych populistów. Jakiś czas temu przeprowadziłem badania wśród uczniów szkół branżowych na Warmii. Dziewczyny opowiadały o świecie językiem socjaldemokratycznym, łączyły swoje własne prawa reprodukcyjne z prawami człowieka, potrafiły przełożyć codzienne doświadczenia seksizmu w szkole na błędy systemowe, doskonale odczytywały mechanizmy polityczne.
A chłopcy?
No cóż - odpowiada Sadurski - nic im się z niczym nie łączyło. Chcieli głosować na Konfederację, bo wiedzę o świecie czerpali z TikToka".

I tu, z pomocą rozumienia różnic płci, wkracza psychologia społeczna i ewolucyjna ze swoją doskonale ugruntowaną, doświadczeniową wiedzą. Skąd te różnice? Skoro obie płcie mają porównywalne rówieśnicze doświadczenia.

Świat społeczny jest światem interpretowanym. Znaczenia: sytuacji i zachowań społecznych nie są z góry i obiektywnie dane. W ogromnym stopniu są skutkiem interpretacji dokonywanych na bieżąco przez uczestniczących w nich ludzi. Przykład. Podam go za profesorem Wojciszke (niekwestionowanym światowym autorytecie w obszarze psychologii społecznej), jak ta sama sytuacja bywa interpretowana na rozmaite sposoby, przez różnych ludzi, dlatego, ponieważ mogą je odnosić do odmiennych struktur wiedzy, a nawet przez tę samą osobę przy różnych okazjach (gdyż przy każdej mogą zaktywizować się w umyśle odmienne struktury).

Podstawowym elementem wiedzy o świecie społecznym jest tzw. schemat poznawczy rozumiany jako organizacja naszych uprzednich doświadczeń z jakimś rodzajem zdarzeń, osób czy obiektów (Bartlett, 932; Fiske i Taylor, 2008). Schematy zawierają nie wszystkie informacje na temat danego fragmentu rzeczywistości ale wiedzę uogólnioną, wyabstrahowaną z konkretnych naszych, indywidualnych doświadczeń.
Nasze życiowe doświadczenia mogą i są różne. Podyktowane nie tylko miejscem zamieszkania, ale również doświadczeniem domu rodzinnego, kultury, środowiska szkolnego itp.

Bogdan Wojciszke w swojej „Psychologii Społecznej” opisuje przykład różnic w interpretacji naszego widzenia rzeczywistości, dowodząc, że różnice te oparte są na dobrze udokumentowanych wynikach eksperymentów. Na przykład uśmiech (tylko) i zainteresowanie kobiety partnerem przelotnej interakcji są widziane przez nią samą i inne kobiety jako przejaw zwyczajnej życzliwości, a wielu mężczyzn upatruje w nich flirt i zachętę erotyczną.
Dlaczego tak się dzieje?

Tę DWOISTOŚĆ interpretacji czyjegoś zachowania doskonale ilustruje badanie, w którym jego uczestnikom odtwarzano nagranie scenki przedstawiającej: studentkę przychodzącą do profesora, aby prosić o wydłużenie terminu oddania pracy semestralnej. Scenka została nagrana z udziałem zawodowych aktorów poinstruowanych, by zachowywali się w adekwatny sposób.

Badani mężczyźni i kobiety nie różnili się między sobą spostrzeganiem takich cech, jak inteligencja czy przyjazność studentki. Natomiast mężczyźni oceniali dziewczynę jako zachowującą się w uwodzicielski sposób, czego zupełnie nie widziały badane kobiety. Badacze (Saal, Johnson i Weber, 1989) owe różnice płci w postrzeganiu - tej samej przecież scenki - tłumaczą następująco:
1.    Mężczyźni cechują się silniejszymi motywami seksualnymi i częściej myślą o seksie niż kobiety (dlaczego tak jest dowodzi psychologa ewolucyjna), a więc "głodnemu chleb na myśli".
2.    Silniejszy motyw seksualny prowadzi do aktywizacji, czyli podwyższonej dostępności treści erotycznych u mężczyzn.
3.    Zatem widziana scenka jest INTERPRETOWANA przez pryzmat treści, które są aktualnie dostępne w umyśle postrzegającego.
Wniosek: ta sama sytuacja bywa interpretowana na rozmaite sposoby, przez różnych ludzi, gdyż mogą je oni odnosić do odmiennych struktur wiedzy, a nawet przez tę sama osobę przy różnych okazjach (gdyż przy każdej mogą być zaktywizowane w umyśle odmienne struktury; Wojciszke, 2019).

Zapewne, Drogi Czytelniku, zadajesz sobie pytanie po co nam ta wiedza i czy, i jak wpływa na nasze zdrowie psychiczne?
Moim zdaniem nasza świadomość tego:
1.    Jak działa nasz umysł w sferze poznawczej,
2.    fakt, że "widzimy" świat poprzez NASZE indywidualne struktury wiedzy, takie jak schematy, skrypty i teorie,
3.    i że każdy z nas ma je ODMIENNE, tworzone z indywidualnych, jednostkowych doświadczeń
pozwala - z dużą dozą prawdopodobieństwa - uniknąć pułapek stereotypów i uprzedzeń. Pozwala na powstrzymanie się od oceny innych. Daje też możliwość - jeśli praktykować będziemy uważność na siebie, na innych, na słowa, których używamy - na nieporównywanie siebie do innych i nieocenianie siebie. A to już ma szansę przełożyć się na nasz komfort życia emocjonalnego i zdrowia psychicznego.

Jeśli wiemy, jak działają struktury naszego umysłu to może powstanie w nas refleksja, że wiedza czerpana z TikToka, Instagramu itp. nie do końca oddaje złożoność, bogactwo i RÓŻNORODNOŚĆ świata.
Świat opisujemy słowami, nasze myśli zbudowane są ze słów i pojęć. To skąd czerpiemy inspiracje do budowy naszego prywatnego SŁOWNIKA przekłada się również na sposób widzenia/interpretacji rzeczywistości, vide potoczone wyżej badania Sadurskiego i i Sierakowskiego.

Jeżeli już wiemy, że odbiór/interpretacja rzeczywistości (jakiegoś zdarzenia/wypowiedzi, czyjegoś działania) zależy m.in. od aktualnie dostępnych, silnie zaktywizowanych struktur naszego umysłu, np. nieustannym "bombardowaniem" go fake newsowymi treściami, to może lepiej pójść na Spacer po lesie z kubusiowymi lekcjami uważności pod pachą. Kontakt z naturą daje ukojenie, spokój i dystans do problemów (potwierdzają to naukowe badania). My kołobrzeżanie mamy to szczęście, że spacer nad morzem mamy za darmo.  

Teresa Maria Bleczyc
psycholożka i mediatorka, filozofka, propagatorka Porozumienia bez Przemocy (NVC), współtwórczyni Porozumienia na Fali Kołobrzeskie Centrum Mediacji.

reklama

reklama

Dodaj komentarz

UWAGA!
Komentarze są prywatnymi opiniami Czytelników, za które redakcja nie ponosi odpowiedzialności. Publikowanie jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu. Jeśli jakikolwiek komentarz narusza obowiązujące prawo lub zasady współżycia społecznego, prosimy o kontakt poczta@miastokolobrzeg.pl. Komentarze niezwiązane z artykułem, naruszające regulamin lub zawierające uwagi do redakcji, będą usuwane.

Komentarze zostaną opublikowane po akceptacji przez moderatora.

Zgody wymagane prawem - potwierdź aby wysłać komentarz



Kod antyspamowy
Odśwież

Administratorem danych osobowych jest  Wydawnictwo AMBERPRESS z siedzibą w Kołobrzegu przy ul. Zaplecznej 9B/6 78-100 Kołobrzeg, o numerze NIP: 671-161-39-93. z którym możesz skontaktować się osobiście pod numerem telefonu 500-166-222 lub za pośrednictwem poczty elektronicznej wysyłając wiadomość mailową na adres poczta@miastokolobrzeg.pl Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa.

reklama